ANA SAYFA
     UN SANDIĞI

 

  Un Sandığı

Hakkında Ne Dediler ?

  Un sandığ - 1

  Un sandığ - 2

  Un sandığ - 3

  Kitabı Nasıl Alırım?

     MEHMET GÖÇER

 

  Hayatı

  Yaptıkları

  Eshab-ı Kehf Hakkında

Yaptığı çalışmalar

 

     LİNKLER

 

  www.elbistaninsesi.com

 

  www.yediuyurlar.com

 

   ZİYARETÇİ DEFTERİ

  OKU           YAZ

     SAYAC

     İLETİŞİM

    SİTE DESIGN BY

Mevlüt Köşker

 

    YAYINEVİ

Elbistanın Sesi Yayınları
GÖÇER OFSET
Tel.: 0.344- 415 40 40
415 40 41 - 415 03 08
0 542 237 05 19
Her hakkı mahfuzdur.
İzin alınmadan iktibas edilemez.
www.elbistaninsesi.com
gazete@elbistaninsesi.com
Dulkadiroğlu Cad.Melek Sk. No:4
Elbistan

“Bu Kitabın Adı Neden UN SANDIĞI?” Diye Soran Sayın Okurlarıma:

Şu bir gerçek ki, her kitabın adı, sayın okurlar için bir şemadır. Şöyle veya böyle O isim yaklaşık da olsa bir anlam taşımalıdır, taşımaktadır da. Bilindiği gibi, UN SANDIĞI 1. cilt kitabımda olayın hikâyesi mevcut. 2. Ciltte ise, son sayfa-son paragrafta üç satırda özetlemiştim. Ama, yetersiz olduğunu  daha sonra anladım. Bu hikâye tam konulmadığı için yüzlerce okuyucum: “neden UN SANDIĞI?” diye beni soru yağmuruna tuttular ve haklı olarak tutacaktırlar da.

Son derece haklı ve yerinde olan bu sorunun cevapsız kalmaması gerektiği kanısında olduğum için, bu kitabım dahil, başımın ayağımdan önce ihtiyarlamadığı müddetçe serisinin devam  edeceğini düşündüğüm her cilde Un Sandığı hikâyemin konulmasını uygun buldum:                  

UN SANDIĞI

ELİF Aslantaş'ın; Nişanlısı Durdu Gök'ü UN SANDIĞI'na hapsetmesi, kendisinin de 7-8 yıl sonra misilleme yapması olayından bahsedeceğim bu bölümde.

Dünyada eşine ender rastlanacağını sandığım komikten de komik, ilginçten de ilginç aşk olayı, Kahramanmaraş ili Elbistan ilçesine bağlı Âlembey köyü ile; o tarihte yine Elbistan'a bağlı Tanır köyünde yaşanır, (şimdi kasaba ve de Afşin ilçesine bağlı).

Yıl 1898'ler.  Kahramanmaraş ili Elbistan ilçesi Âlembey köyünden CİNALİ'ye; işini iyi ve plânlı yaptığı için halk, kendisine bu lakabı takmıştır. Ali efendi bir komşusu ile beraber, Binboğa Dağı'nın doğu eteği, TANIR köyünün kuzey batı üst kesimlerine, kağnıları çekip oduna giderler. Oğlu DURDU da birliktedir.

Odun yüklü iki kağnı ile gelirlerken, öküzlerin yayılması (otlatılması) gerektiğinden, TANIR'ın tam girişinde mola verirler. 16 yaşında olan DURDU, alt kesimdeki bahçeye iner. (Bu bahçe; sonradan soyadını Aslantaş olarak alan, halk tarafından Hacıağa namı ile anılan  Hacı Aslantaş'a aittir). Kardeş olan üç kız da bahçededirler. Çelimsiz, zayıf, üst baş pejmürde olan çocuğun yanına gelen kızlar; “Haydı, çık salla da dut yiyelim” derler. DURDU gerekeni yapar. Dut yerlerken; “Birimizi beğen al, evlenelim” diyerek alay (dalga) geçerler. O fasıl biter. DURDU, köy içinde olan babasının yanına gelip, “Birimizi beğen al, evlenelim” diyen, ancak alay geçtiklerini fark etmeyen kızların kısa serancamını anlatır ve talip olmasını ister.

CİN ALİ akıllı ve de o yeri bilen adam. O bahçenin Hacıağa'ya (Hacı Aslantaş) ait olduğunu ve kızların da O Ağanın kızları olduğunu bilmektedir. Oğlunun isteğine şöyle cevap verir: “Oğlum DURDU; şu haline bak!. Normal bir elbisen bile yok. Biz nereee? Hacağa nere?” Demesine oduncu arkadaşı ve de komşusu araya girerek: “Ali, sen çocuğun teklifini niçin reddediyorsun? Biz gidip isteyelim. ALLAH yazdıysa olur” demesi üzerine, Ağanın yanına giderler. Hoşbeşten, hal hatırdan sonra, bahçede geçen esprili durumu da anlatıp; “ALLAH'ın emri, Peygamberimiz Hazreti MUHAMMED (SAV)in kavli, İMAMI ÂZAM efendimizin iştihadı üzere, kızıyın birine talibiz” derler.

Olacak ya, AĞA, damat adayını görmeden, tanımadan yeşil ışık yakarak; “O kızlarımın birisini, ELMALI köyünden MEMEDA'nın (Mehmet Yüksel) oğluna verdik. Birisini de ELBİSTAN'dan UĞURLUOĞLU ailesinden Rasih adında bir gence verdik. (Bu kızın Âlembey köyünden bir gence nişanlılı diyenler de var). Küçük kızım ELİF'i de ÂLEMBEY köyünden CİNALİ'nin oğluna verelim. Allah yazdı ise ne derim?” der. Sürpriz mi sürpriz.

Köye gelen CİNALİ elbette CİN'liğini gösterecektir. Durumu hanımına anlatır. Bir meşveret (hasbihal) yaparlar. İyi de, bu işin amması var. (Engeli var). DURDU, bu hali ile giderse, bu kızı vermeleri mümkün değil. Cinali; “Hanııım!.., hanım!., ben çaresini buldum. Çetin ailesinin oğlu Mehmet çok güzel ve yakışıklı bir delikanlı. O'nu göndeririz. Beğenmemeleri söz konusu olmaz. Daha sonra, DURDU'nun adını anarak kızı isteriz. O anda zaten nikâhı da kıyılır. Nikâhın kıyılması örf ve adetlerimizdendir. Nikâhtan sonra kız bizim olmuş olur. Ağa da sesini çıkartamaz” ifadesine karşılık, Hanımı da; “Sen uygun görüyorsan, ben de uygun gördüm” der.

Ertesi gün, Mehmet Çetin'i “Durdu” TANIR'a gönderirler. Zaten tembihlidirler. Yani Durdu'nun köye geleceğinden haberleri var. Kız da, annesi de, babası da sözde Durdu'yu görüp beğenirler. O fasıl tamam.. Hafta içinde komşularından bir ekip oluşturan CİNALİ, TANIR'a gider. Karşı tarafın akrabalarından da mini dünür törenine gelenlerle oda dolup taşar. Allah'ın emri, Peygamberimiz Hazreti MUHAMMED (SAV)'in kavli anılarak kız istenir. Önceden söz verildiği için itiraz yok. Hacı Ağa; “ALLAH yazdı ise ne diyelim, ben de verdim” der. O anda imam da hazır. ELİF ile DURDU'nun nikâhı kıyılır. “Her iki başlı hayırlı olsun” diyerek herkes mini törenden ayrılırlar.

Daha sonra, kadınlardan oluşan bir ekip, giysi bohçasını götürüp, bir Reşat altını, bir küpe ve bir de altın yüzük takıp dönerler. Aradan bir kaç gün geçer. DURDU'nun nişanlı görmeye gitmesi ve bir gece misafir kalması usuldandır. Buna da Mehmet Çetin gönderilecek değil ya… “Mızrak çuvalda gizlenmez” atasözüdür. Bu serancamlı durum mutlaka duyulacak. Cinali'nin daha önce dediği gibi; “Duyulsa da mühim değil”. Kızın nikâhı kıyıldığı için bundan Ağanın dönmesi imkân harici. Bunun bilinci içinde olan CİNALİ; DURDU'yu giyindirir. Kadim dostlarından olan Âlemdar köyünden (şimdi kasaba) KEL HÜSEYİN'in yanına katıp TANIR'a (şimdi kasaba) gönderir. DURDU'yu Hacıağanın evine götürüp takdim ettikten sonra kendisi döner.

Ağa ailesi, akşam yemeğini DURDU ile birlikte yer. Kaynana, kayınbaba bir de bakarlar ki gördükleri damat adayı değil. Bir sessizlik gider. Az sonra bir foturdama (homurdanma) başlar. CİNALİ'nin kendilerini düşürdüğünü anlarlar. Ama yapacak bir şey yok. “Ağı ise de yutmak zorundayız. Çünkü Elif'in nikahı kıyıldı” diyen karı-koca; “Bakalım ne diyecek?” deyip ELİF'i, annesinin hazırlayıp, damadın kalacağı odaya gönderirler. ELİF, bir de ne görsün; geçenler bahçede dut sallarken, “Evlenelim” diye alay geçtikleri çocuk… ELİF, DURDU'dan babayiğit. Elini eline değdirmeden; “Ulan, benim nişanlım sen misin?” deyip, DURDU'yu kucaklar, odadaki UN SANDIĞI'na koyduğu  gibi, kapağı da kapatır. “Aç, ben gideyim” diye yalvarıp ağlar. Hiç aldırış etmez. Şafak sökerken, ELİF kapağı, daha sonra da odanın kapısını açar. Akabinde arkasından bir de tepik (Tekme) vurup gönderir.

Bu durum duyulur. “CİNALİ Hacıağayı düşürmüş. Başka bir genç gösterip, ELİF'i oğlu DURDU'ya nişanlamış, akabinde de nikâhını kıydırdmış.” diye her yerde konuşulmaya başlanır. Özetle, olay günün gündemine oturur. Buna son derece üzülen HACIAĞA, bir ara; “Kimsenin görmediği yerde, denk gelirse vurun” diye ağzından laf kaçırdığı da etrafa yayılır. Derken durum bir kör düğüm haline gelir.

Günler haftaları, haftalar ayları, aylar yılları kovalaya dursun. İşin iç yüzünü bilmeyenler, birçok yerden ELİF'e dünürcü gelirler. Ağa, İslam Dini kurallarını bilen ve de uygulayan aklı başında bir adam. Nikâhı kıyılan kızı ELİF'i başkasına vermesi mümkün değil. Şu hale göre durum; Cinali'nin tezgâhladığı şekle gelmiş oluyor.

CİNALİ'ye gelince, O da bu durumdan pek memnun olmamaya başlar ama, oldu bir kere. “Çala çala bir havaya dönecektir elbette” der durur. Ağa, kızı ELİF'i başkasına vermesinin mümkün olmadığının tabiî ki bilinci içinde. CİN ALİ'nin sıksık aracı gönderip, özür dileyerek barışmak isteğini AĞA hep reddeder. O, orada dursun.

Adı üstünde CİNALİ. Oğlu DURDU'nun evlenme çağına geldiği halde zayıf ve cılız kalmasından rahatsız. Bünyesi bir türlü gelişmemektedir. Pek gelişeceğe de benzemiyor. Bu durumu eşiyle konuşur; "Hanım; DURDU'nun bu zayıf ve cılızlığı beni çok rahatsız ediyor. Eğer bu bir hastalık ise, CENÂB-I ALLAH: "Ben, bin (1000) dert yarattım, bin bir (1001) deva yarattım" buyuruyor." “Ben derim ki, sen-ben, DURDU'yu alıp ASHABÜ-L KEHF'e gidelim. Bir gece Yedi Uyurların 309 yıl uyudukları mağarada yatalım. ALLAH'a dua edelim. ALLAH'ın  methüsenâ ettiği  sevgili kullarının yüzü-suyu hürmetine oğlumuz DURDU da diğer delikanlılar gibi, belki daha güçlü bir bünyeye kavuşur" teklifinde bulunur ve ittifakla aldıkları kararı uygulayıp dönerler.

Ne var ki, CİNALİ bir sıkıntı ile daha karşılaşır. Oğlu DURDU, Elbistan ağaları Hacıhaliller ailesinden Ali Efendinin (Erten) küheylan atının bakımını yaparken, tekme vurması sonucu bir gözü kör olur. Böylece, bu sıkıntı tam 7 yıl sürer. 

Biz gelelim DURDU'nun durumuna. 16 yaşında iken nişanlanan DURDU, 23-24 yaşlarına gelir. Sanki bir zuhurat olmuş, ALLAH'ın bir lütfüyle kucaklaşmıştır. Çünkü YEDİ UYURLAR Mağarasında yaptıkları duayı CENAB-I ALLAH kabul etmiş; cılız, zayıf olduğundan dolayı bir gece UN SANDIĞI'nda hapis yatıp, sabahleyin de nişanlısı Elif tarafından tekme vurulup kovulan DURDU'nun bünyesinde büyük bir gelişme olmuştur. 1.95 boy, 110 okka sıklet, (bir okka, bir kilo 333 gr.) bünyeye ulaşmış, acı da bir kuvvete sahiptir.    

Bu zaman içinde, güreşe merak sarar. Derken, ÂLEMBEY ve etraf köy düğün güreşlerinde başı hep  Durdu pehlivan almaktadır. Ne üzücü ki; tek gözünü kaybetmesi dolayısı ile, ister istemez adının baş tarafına “KÖR” kelimesi eklenir, istemeyerek de olsa; “KÖR DURDU” namı ile anılmaya başlanır.

Bu arada, Afşin ilçe merkezi ağalarından ÇÖLBEYİ, TANIR'dan  HACIAĞA, Lorşun (Altunelma kasabası)  köyünden DİRGEN ALİ (Ali Binboğa) adındaki ünlü ağalar, karşılıklı bir güreş tertip etmişlerdir. Tüm bölge pehlivanları davetlidir. Her ağanın  pehlivanları daha önceden belirlendiği bilinmektedir.

İkramiye büyük. Bunu duyan Afşin ilçe merkezinden bir pehlivan, DURDU'nun iyi güreştiğini bilmektedir. Doğru Âlembey'e gelip Durdu'yu TANIR'a götürür. Üç ağa arasında iddialı bir güreş olduğu için tahminlerin üstünde izleyici katılır. Olacak ya, Hacıağa'nın grubundaki pehlivanlar yıkılır. İki ağanın pehlivanları finale kalmıştır. Ağa üzülmeye başladığı sırada, Afşin'li pehlivan DURDU'yu göstererek; “Ağa, şu adam da iyi güreşir” diye öneride bulunur. Ağa; “Güreşir misin oğlum?” diye sorar. Kayın babası olduğunu tanımadığı Hacıağaya; “Güreşirim Ağa” der. Hacıağa'nın görüp tanımadığı bir pehlivan. O da damat adayı olduğunu bilmemektedir. Durumuna bakar. İyi bir bünyeye sahip. Bu arada, Afşinli pehlivan yeniden destekleyip iyi güreştiğini söylemesi üzerine; “Peki güreş bakalım. Bizim pehlivanlar hep yıkıldı. Kendini göster, yüzümüzü ağart” der.

DURDU soyunur. Yaptığı peşrev (Perdah) ile dikkat çeker. “Ben çangalı takarsam, 3-4 yaşındaki kavak ve söğüt ağacını sökerim” demesi ile de ün yapmaya başlayan DURDU pehlivan, tuttuğunu tuş eder. Derken; finala kalan arka arkaya tam 9 (Dokuz) pehlivanı yıkar. Başpehlivanlık ikramiyesini, diğer deyimle şalvarı alır. “Görmediğimiz bir pehlivan. Bu kim imiş?” diyen diyene. Bu sırada;  “Bu pehlivan,  Hacıağa'nın damadı imiş” diye bir yaygara kopar. Ağa damadını, damat da kayınbabasını tanımıyor. Aradan 7-8 yıl geçmiştir. Bir hayli serancam da malûm. Zayıf, cılız bir çocuk durumundaki  DURDU'nun, 110 okka  gibi bir sıklete geleceğini kim düşünür? Bu bir ALLAH vergisi. Tanımamada da haklılar. Durum anlaşılır. Hacıağa; “Gel bakalım gel, eve gidelim” der. Ağa, damat adayı DURDU ile evine henüz varmadan ELİF'e müjdeci gider. “Senin nişanlın baş pehlivan oldu” diye çocuklar Elif'ten müjde isterler. Derken Ağa da eve gelir. O da hanımına müjdeler. “Benim yüzümü ağarttı. Bu bizim damat imiş” der. Çifte döşek serilir. Yemek faslından sonra, 7 - 8 yıl  önceki macera yaşanan oda annesi tarafından hazırlanmış ve baş başa bırakılmışlardır. Elma, Armut ve çerezden oluşan yatsılık getiren Elif, DURDU'nun tek gözünü kaybetmiş olmanın üzüntüsünü yaşadığını anlaması üzerine; “Üzülme, tek başa tek göz yeter” diyerek teselli eder. Biraz sonra; “Gel bakalım ELİF gel, sana ahdim var idi” demesi ile ELİF'i kucaklayıp aynı UN SANDIĞI'na kapatıp hapseder. Bu kere de Elif yalvarmaya başlar. “Hayır, şafak sökünceye kadar, benim gibi sen de bu sandıkta hapis yatacaksın. (Eden bulur)” deyip şafak sökünceye kadar bekler. Daha sonra barışırlar. “Geçmişin üzerine bir tapan çekelim.” derler. Bir süre sonra da düğünleri yapılır.

İlginç olay, Elbistan-Afşin ovası ve çevresinde, halen; olay bu gün olmuş gibi konuşulmaktadır. Zaten enteresanlığı dolayısı ile unutulacak gibi değil. Hele yaşlılar, bu durumu konuşurlarken, bir tiyatro sahnesi gibi söyleyip gülüşmektedirler. Ruhları şâd olsun.

Kaynak;   Alembey köyünden Durdu KANCI (85) ve İbrahim DOĞAN (75).

 Not: Bu röportajımdan sonra; yaklaşık 7-8 ay ara ile vefat ettiler. Ruhları şâdolsun…